---
title: "Sağdan sola (RTL) metin nedir? Arapça yapay zeka için bidi"
description: "Arapça gibi RTL metinler mantıksal sırada saklanır, Unicode Çift Yönlü Algoritma ile gösterilir. Bidi nasıl çalışır, LLM çıktısı nasıl güvenle gösterilir?"
url: https://broadrouter.com/tr/glossary/rtl-text/
lang: tr
updated: 2026-11-15
publisher: BroadRouter (a BroadNet site); API by BroadNet Inference, https://inference.broadnet.ai
---

İngilizceden yapay zekâ desteğiyle çevrilmiştir. [İngilizce aslını okuyun](https://broadrouter.com/glossary/rtl-text/) (güncelleme: 2026-11-15).

# Sağdan sola (RTL) metin

Güncellendi 2026-11-15

Sağdan sola (RTL) metin, Arapça veya İbranice gibi sağdan sola gösterilen yazıdır. Bilgisayarlar bu metni mantıksal okuma sırasıyla saklar; RTL metin soldan sağa metin, rakamlar, model adları veya kodla karıştığında gösterim sırasına Unicode Çift Yönlü Algoritması (bidi) karar verir.

Diğer adları: sağdan sola metin, sağdan sola yazı, çift yönlü metin, RTL, right-to-left, bidirectional text, bidi

Modelin Arapça cevabı doğru, ama ekranda fiyat yanlış tarafta duruyor ve model adı ikiye bölünmüş. Bu bir model sorunu değil, bidi sorunudur.

## Nasıl çalışır

Metin mantıksal sırada, yani okunduğu ve yazıldığı sırada saklanır. Unicode Çift Yönlü Algoritması olan UAX #9, her karaktere bir yön türü atar ve satırın gösterim sırasını hesaplar. Karakterler bellekte hiçbir zaman yer değiştirmez; yalnızca gösterimleri değişir.

Harfler güçlü karakterlerdir: Arapça sağdan sola, Latin harfleri soldan sağa yazılır. Rakamlar ve noktalama işaretleri zayıf veya nötrdür ve konumlarını çevrelerindeki metinden alır. Avrupa rakamları EN türünde, Arap-Hint rakamları AN türündedir; UAX #9, bir Arapça harften sonra gelen EN’yi AN olarak çözümler.

Bir Arapça asistandan gelen tipik bir karışık dize:

```text
جرّب النموذج broadnet/qwen3.8-27b على 20 رسالة
```

Bu dize soldan sağa bir bağlamda gösterildiğinde Arapça bölümler sağdan sola okunur ama paragraf soldan başlar; böylece cümle yanlış sırada görünür, eğik çizgi, noktalar ve 20 sayısı yanlış bölüme yapışabilir. Çözüm karakterleri yeniden sıralamak değil, temel yönü ayarlamaktır.

İşaretleme kullanılamadığında Unicode görünmez kontrol karakterleri sunar:

| Kod noktası | Ad | Kullanım |
| --- | --- | --- |
| U+200F | RLM, right-to-left mark | Nötr bir karakteri RTL’ye doğru itmek |
| U+061C | ALM, Arabic letter mark | Aynı işlev, Arapça bağlamlar için |
| U+2067 | RLI, right-to-left isolate | Bir RTL aralığı başlatmak |
| U+2066 | LRI, left-to-right isolate | Model kimliği gibi bir LTR aralığı başlatmak |
| U+2068 | FSI, first strong isolate | Yönü içerikten almak |
| U+2069 | PDI, pop directional isolate | Herhangi bir isolate’i bitirmek |

UAX #9, yeni belgelerde eski embedding karakterleri (U+202A ile U+202C arası) yerine isolate kullanılmasını önerir, çünkü embedding’ler çevredeki metni fazla etkiler. Override karakterlerinin (U+202D, U+202E) ise güvenlik kaygıları nedeniyle mümkün olduğunca kullanılmaması gerektiğini söyler.

## Neden önemli

W3C, HTML’de sayfa RTL olduğunda `dir="rtl"` özniteliğinin `html` öğesine konmasını ve temel yönün CSS ile ayarlanmamasını önerir. Yönünü bilmediğiniz metinler için, örneğin bir model yanıtı veya bir kullanıcının adı, `dir="auto"` ya da `bdi` öğesini kullanın. W3C, `auto` değerinin yönü ilk güçlü karaktere bakarak belirlediğini not eder; yani çoğu İngilizce olan ama Arapça bir kelimeyle başlayan bir paragraf yine yanlış görünebilir.

API kullanıcılarının sık yaşadığı sorunlar:

-   **Sohbet arayüzleri.** Akışla gelen bir yanıt İngilizce başlayıp Arapçaya döner. `dir="auto"` değerini sayfaya bir kez değil, her mesaja ayrı ayrı verin.
-   **JSON ve loglar.** Model çıktısı görünmez işaretler içerebilir. `"‏gulf"` gibi bir değer `"gulf"` ile eşit olmaz. [Yapılandırılmış çıktı](https://broadrouter.com/tr/glossary/structured-output/) alanlarını karşılaştırmadan önce bidi kontrol karakterlerini temizleyin.
-   **Çevrilmiş arayüz metinleri.** Arapça metnin içindeki yer tutucular ve ürün adları isolate gerektirir; bkz. [uygulama metinlerini Arapçaya çevirme](https://broadrouter.com/tr/blog/translate-app-strings-to-arabic-llm/).

## BroadNet Inference’ta

BroadNet’in sohbet uç noktası, her [OpenAI uyumlu API](https://broadrouter.com/tr/glossary/openai-compatible-api/) gibi, Arapçayı JSON yanıtında sıradan metin olarak döndürür; BroadNet’in bir gösterim veya bidi özelliği yoktur. Yön, ön yüzünüzün işidir. Metni arama için de normalleştiriyorsanız, bidi kontrol karakterlerini [Unicode normalizasyonu](https://broadrouter.com/tr/glossary/unicode-normalization/) ile aynı geçişte kaldırın, çünkü NFC ve NFKC bunları korur.

## Sık yapılan hatalar

-   Gösterimi “düzeltmek” için Arapça dizeleri kodda ters çevirmek.
-   Yönü yalnızca CSS ile ayarlamak.
-   U+200F veya U+2067 karakterlerini kimliklerin, anahtarların veya enum değerlerinin içinde bırakmak.

## Sık sorulan sorular

### LLM API'si Arapça metni ters mi döndürüyor?

Hayır. API'ler karakterleri mantıksal sırada, yani okundukları sırada döndürür. Ters dönme yalnızca gösterimde, çevredeki yön yanlış ayarlandığında olur.

### Model çıktısındaki bidi kontrol karakterlerini temizlemeli miyim?

Güvenilmeyen metinden override karakterlerini (U+202D, U+202E) temizleyin; UAX #9 bunların güvenlik sorunları doğurduğu konusunda uyarır. Isolate ve mark karakterleri genellikle zararsızdır, ancak karşılaştırdığınız, indekslediğiniz veya ayrıştırdığınız değerlerden bunları da çıkarın.

### Sayılarım Arapça cümlenin neden yanlış tarafına kayıyor?

Rakamlar, konumu komşu karakterlere bağlı olan zayıf karakterlerdir. Sayıyı ve birimini bir isolate içine alın ya da paragraf yönünü dir="rtl" ile açıkça belirleyin.

## Ayrıca bakın

-   [Unicode normalizasyonu (Unicode normalization)](https://broadrouter.com/tr/glossary/unicode-normalization/) (terim)
-   [Akış (streaming)](https://broadrouter.com/tr/glossary/streaming/) (terim)
-   [Yapılandırılmış çıktı (structured output)](https://broadrouter.com/tr/glossary/structured-output/) (terim)
-   [Arapça metin normalizasyonu (normalization)](https://broadrouter.com/tr/glossary/arabic-text-normalization/) (terim)
-   [JSON Schema (JSON şeması)](https://broadrouter.com/tr/glossary/json-schema/) (terim)
-   [Uygulama metinlerini LLM ile Arapçaya çevirme: yer tutucular, çoğullar](https://broadrouter.com/tr/blog/translate-app-strings-to-arabic-llm/) (yazı)
-   [LLM ile Arapça–İngilizce çeviri: istemler, terim sözlükleri, test](https://broadrouter.com/tr/blog/arabic-english-translation-llm/) (yazı)
-   [Çok dilli yapay zekâ ürünü tasarımı: Arapça, İngilizce, İspanyolca](https://broadrouter.com/tr/blog/multilingual-product-design/) (yazı)

Gerçek iş yükünüzle deneyin. Yeni hesaplar şunlar için US$5 kredi ile başlar: Gemma ve transkripsiyon. Bakiye yüklemesi gerekenler: DeepSeek, GLM ve Qwen3.8.

[Başlayın](https://inference.broadnet.ai/account/?utm_source=broadrouter&utm_medium=referral&utm_campaign=tr-glossary-rtl-text&utm_content=page-cta) ·

**Kaynaklar**

-   [Unicode Standard Annex #9, Unicode Çift Yönlü Algoritması (Unicode 18.0) (kontrol tarihi 2026-11-15)](https://www.unicode.org/reports/tr9/)
-   [W3C Uluslararasılaştırma, HTML'de yapısal işaretleme ve sağdan sola metin (kontrol tarihi 2026-11-15)](https://www.w3.org/International/questions/qa-html-dir)
